तुमचे नोटिफिकेशन्स रिक्त आहेत.

    आमचे प्लॅन्स ब्राउज करा आणि सुरू करण्यासाठी तुमची निवड जोडा.

    जाणून घ्या साईन-इन
  • translator icon

    सेक्शन 80TTA आणि 80TTB टॅक्स कपात म्हणजे काय?

    • हेल्थ ब्लॉग

    • 04 फेब्रुवारी 2026

    • user-icon

      बजाज जनरल इन्श्युरन्स

    • view-icon

      182 पाहिले

    तुमचे टॅक्स स्मार्टपणे मॅनेज करणे हे चांगल्या कमाईप्रमाणेच महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक वर्षी, भारत सरकार इन्कम टॅक्स कायदा, 1961, अंतर्गत अनेक तरतुदी सुरू करते आणि मेंटेन करते जे टॅक्सवर बचत करण्यास आणि सेव्हिंग्सला प्रोत्साहन देण्यास मदत करतात. यापैकी, सेक्शन 80TTA आणि सेक्शन 80TTB व्याजाच्या उत्पन्नातून मिळणारे करपात्र उत्पन्न कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

    या दोन सेक्शन मध्ये सेव्हिंग्स अकाउंट आणि डिपॉझिटमधून कमावलेल्या व्याजावर व्यक्ती आणि सीनिअर सिटीझन्सना दिलासा मिळतो. सेक्शन 80TTA 80TTB कपात समजून घेणे केवळ तुम्हाला तुमचे फायनान्स चांगले प्लॅन करण्यास मदत करत नाही तर दीर्घकालीन स्थिरतेसाठी जबाबदार सेव्हिंग सवयींना देखील प्रोत्साहित करते.

    चला या तरतुदी तपशीलवारपणे समजून घेऊया, त्यांची पात्रता, कपात मर्यादा आणि ते एकमेकांपेक्षा कसे भिन्न आहेत.

    इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTA समजून घेणे

    इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTA व्यक्ती आणि हिंदू अविभक्त कुटुंबांना (HUF) त्यांच्या सेव्हिंग्स अकाउंटमधून कमवलेल्या व्याजावर टॅक्स कपातीचा क्लेम करण्याची परवानगी देते. या सेक्शनचे उद्दीष्ट लोकांना बँक, पोस्ट ऑफिस किंवा सहकारी संस्थांमध्ये सेव्हिंग्स अकाउंट राखण्यास प्रोत्साहित करणे आहे.

    या तरतुदीनुसार, करदाते या खात्यामधून कमवलेल्या व्याजावर एका आर्थिक वर्षात ₹10,000 पर्यंत कमाल 80TTA कपात लिमिट क्लेम करू शकतात.

    उदाहरणार्थ, जर तुमचे सेव्हिंग्स अकाउंट ₹9,500 चे वार्षिक इंटरेस्ट निर्माण करत असेल तर तुम्ही या सेक्शन अंतर्गत कपात म्हणून संपूर्ण रक्कम क्लेम करू शकता. तथापि, जर कमवलेले व्याज ₹15,000 असेल तर तुम्ही केवळ सेक्शन 80TTA अंतर्गत ₹10,000 क्लेम करू शकता, तर उर्वरित ₹5,000 टॅक्स पात्र असेल.

    सेक्शन 80TTA चे प्रमुख हायलाईट्स

    1. वैयक्तिक करदाता आणि HUF साठी लागू.
    2. कपात केवळ सेव्हिंग्स अकाउंटच्या व्याजावर लागू होते.
    3. कमाल कपात: ₹10,000 प्रति वर्ष.
    4. बँक, पोस्ट ऑफिस आणि को-ऑपरेटिव्ह सोसायटीसह असलेल्या सेव्हिंग्स अकाउंटवर लागू.
    5. फिक्स्ड डिपॉझिट (FDs) किंवा रिकरिंग डिपॉझिट (RD) च्या व्याजावर लागू नाही.

    उदाहरण

    समजा तुम्ही तुमच्या बँकेच्या बचत खात्यामधून ₹12,000 व्याज कमवता. तुम्ही सेक्शन 80TTA अंतर्गत ₹10,000 क्लेम करू शकता आणि उर्वरित ₹2,000 वर तुमच्या इन्कम टॅक्स स्लॅबनुसार टॅक्स आकारला जाईल.

    हा लाभ विशेषत: अशा व्यक्तींसाठी उपयुक्त आहे जे नियमित सेव्हिंग्स राखतात परंतु ज्यांच्याकडे मोठे फिक्स्ड डिपॉझिट किंवा गुंतवणूक पोर्टफोलिओ नाही.

    सेक्शन 80TTA ची मर्यादा

    इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTA उपयुक्त कपात प्रदान करत असताना, विचारात घेण्यासाठी काही मर्यादा आहेत:

    1. ज्येष्ठ नागरिकांसाठी लाभ उपलब्ध नाही (वय 60 आणि त्यावरील).
    2. NRI (अनिवासी भारतीय) या सेक्शन अंतर्गत कपातीचा क्लेम करू शकत नाहीत.
    3. टर्म डिपॉझिट, एफडी आणि आरडी मधून व्याज कव्हर केले जात नाही.
    4. करदात्याद्वारे धारण केलेल्या खात्यांच्या संख्येची पर्वा न करता ₹10,000 ची कपात लिमिट निश्चित राहते.

    जर तुमच्याकडे एकाधिक सेव्हिंग्स अकाउंट असतील तर सर्व अकाउंटमधून व्याज एकत्रित केले जाईल आणि सेक्शन 80TTA अंतर्गत एकूण कपात ₹10,000 पेक्षा जास्त असू शकत नाही.

    इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTB समजून घेणे

    2018 च्या बजेटमध्ये सादर केलेले, इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTB विशेषत: ज्येष्ठ नागरिकांना अतिरिक्त टॅक्स सवलत प्रदान करण्यासाठी डिझाईन केलेले होते. हे मान्य करते की वृद्ध व्यक्ती अनेकदा रिटायरमेंट दरम्यान फंडचा प्राथमिक स्त्रोत म्हणून व्याजाच्या उत्पन्नावर अवलंबून असतात.

    सेक्शन 80TTB अंतर्गत, ज्येष्ठ नागरिक सेव्हिंग्स अकाउंट, फिक्स्ड डिपॉझिट किंवा बँक, पोस्ट ऑफिस आणि को-ऑपरेटिव्ह सोसायटीसह असलेल्या रिकरिंग डिपॉझिटमधून कमवलेल्या एकूण व्याजावर ₹50,000 पर्यंत कपात क्लेम करू शकतात.

    ही उच्च कपात लिमिट ज्येष्ठ नागरिकांसाठी अधिक फायनान्शियल आराम सुनिश्चित करते तसेच त्यांना त्यांचे फंड सुरक्षित आणि इंटरेस्ट-बेअरिंग साधनांमध्ये ठेवण्यासाठी प्रेरित करते.

    सेक्शन 80TTB चे प्रमुख हायलाईट्स

    1. केवळ 60 वर्षे किंवा त्यावरील ज्येष्ठ नागरिकांसाठी लागू.
    2. यातून कमवलेले व्याज कव्हर करते:

    ○ सेव्हिंग्स अकाउंट

    ○ फिक्स्ड डिपॉझिट (FDs)

    ○ रिकरिंग डिपॉझिट (आरडी)

    1. कमाल कपात लिमिट: ₹50,000 प्रति फायनान्शियल वर्ष.
    2. एचयूएफ किंवा नॉन-सीनिअर व्यक्तींसाठी उपलब्ध नाही.

    उदाहरण

    जर ज्येष्ठ नागरिक FD मधून ₹45,000 व्याज आणि एका वर्षात सेव्हिंग्स अकाउंटमधून ₹8,000 व्याज कमवत असेल तर एकूण व्याज उत्पन्न ₹53,000 आहे. सेक्शन 80TTB अंतर्गत, ते ₹50,000 च्या कमाल 80TTB कपातीचा क्लेम करू शकतात, तर ₹3,000 त्यांच्या इन्कम स्लॅबनुसार टॅक्स पात्र असेल.

    यामुळे सेक्शन 80TTB ज्येष्ठ नागरिकांसाठी त्यांचे उत्पन्न जतन करण्यासाठी आणि टॅक्स दायित्व कमी करण्यासाठी एक महत्त्वाचे साधन बनते.

    सेक्शन 80TTB ची मर्यादा

    ज्येष्ठ नागरिकांसाठी 80TTB कपात उदार असताना, काही मर्यादा आहेत:

    1. कपात केवळ निवासी सीनिअर सिटीझन्स साठी लागू आहे.
    2. HUF आणि NRI या लाभाचा क्लेम करू शकत नाहीत.
    3. जर ज्येष्ठ नागरिक सेक्शन 80TTB निवडत असतील तर ते त्याच फायनान्शियल वर्षासाठी सेक्शन 80TTA अंतर्गत कपातीचा क्लेम करू शकत नाहीत.
    4. ₹50,000 पेक्षा जास्त व्याज उत्पन्न करपात्र आहे.

    या मर्यादा असूनही, सेक्शन 80TTB निवृत्त आणि पेन्शनरसाठी सर्वात फायदेशीर कपातींपैकी एक आहे जे व्याजाच्या उत्पन्नावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात.

    सेक्शन 80TTA साठी पात्रता निकष

    80TTA कपात क्लेम करण्यासाठी, खालील पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

    1. करदाता व्यक्ती किंवा HUF असावा.
    2. खाते बँक, पोस्ट ऑफिस किंवा सहकारी संस्थेकडे असणे आवश्यक आहे.
    3. कपात केवळ सेव्हिंग्स अकाउंटमधून कमवलेल्या व्याजावर लागू होते.

    4. ज्येष्ठ नागरिक या कपातीचा क्लेम करू शकत नाहीत (ते सेक्शन 80TTB अंतर्गत येतात).
    5. कमाल कपात लिमिट प्रति वर्ष ₹10,000 आहे.

    सोप्या भाषेत, जर तुमचे वय 60 वर्षांपेक्षा कमी असेल आणि तुमच्या सेव्हिंग्स अकाउंटमधून व्याज कमवत असाल तर सेक्शन 80TTA तुमचा टॅक्स भार कमी करण्यास मदत करू शकते.

    सेक्शन 80TTB साठी पात्रता निकष

    सेक्शन 80TTB साठी, पात्रता थोडीफार वेगळी आहे आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी तयार केली आहे:

    1. करदात्याचे वय 60 वर्षे किंवा त्यापेक्षा अधिक असावे.
    2. व्यक्ती भारताचा निवासी असावा.
    3. सेव्हिंग्स, फिक्स्ड आणि रिकरिंग डिपॉझिटवरील व्याजावर कपात लागू होते.
    4. कमाल कपात लिमिट प्रति वर्ष ₹50,000 आहे.
    5. लाभ HUF किंवा नॉन-सीनिअर व्यक्तींसाठी लागू नाही.

    सेक्शन 80TTB अंतर्गत ही उच्च कपात लिमिट निवृत्त व्यक्तींना त्यांच्या गुंतवणूक उत्पन्नावर अधिक टॅक्स कार्यक्षमतेचा आनंद घेण्याची खात्री देते.

    सेक्शन 80TTA वर्सिज 80TTB ची तुलना

    दोन्ही सेक्शन व्याज उत्पन्नावर टॅक्स सवलत देत असताना, ते करदात्याच्या विविध विभागांना सेवा देतात. सेक्शन 80TTA वर्सिज 80TTB दरम्यान स्पष्ट तुलना येथे दिली आहे:

     विवरण

     सेक्शन 80TTA

     सेक्शन 80TTB

     यासाठी लागू

    व्यक्ती आणि HUF

    निवासी सीनिअर सिटीझन्स (60+)

     कव्हर केलेल्या उत्पन्नाचा प्रकार

     केवळ सेव्हिंग्स अकाउंटमधून व्याज

    सेव्हिंग्स, फिक्स्ड आणि रिकरिंग डिपॉझिटमधून व्याज

     कमाल कपात लिमिट

     ₹10,000

     ₹50,000

     ज्येष्ठ नागरिकांसाठी पात्रता

     लागू नाही

     लागू

     NRIs

     पात्र नाही

     पात्र नाही

     फिक्स्ड डिपॉझिट व्याज

     समाविष्ट नाही

     समाविष्ट

     येथे सादर केले

     मूळ इन्कम टॅक्स कायदा, 1961

     फायनान्स बजेट 2018

    तुलना स्पष्ट करते की इन्कम टॅक्स ॲक्टच्या सेक्शन 80TTA मुळे काम करणारे व्यक्ती आणि तरुण टॅक्सपेयर्सना लाभ होतो, तर सेक्शन 80TTB सीनिअर सिटीझन्ससाठी व्यापक कव्हरेज आणि जास्त दिलासा प्रदान करते.

    सेक्शन 80TTA आणि सेक्शन 80TTB अंतर्गत कपातीचा क्लेम करणे

    तुमची 80TTA कपात किंवा 80TTB कपात क्लेम करण्यासाठी, तुम्हाला या सोप्या स्टेप्सचे अनुसरण करणे आवश्यक आहे:

    पात्रता तपासा

    तुम्हाला कोणता सेक्शन लागू आहे याची कन्फर्म करा. जर तुम्ही 60 पेक्षा कमी असाल तर सेक्शन 80TTA अंतर्गत क्लेम करा; जर तुम्ही सीनिअर सिटीझन असाल तर सेक्शन 80TTB अंतर्गत क्लेम करा.

    व्याज उत्पन्न कॅल्क्युलेट करा

    तुमच्या पात्र खात्यामधून कमवलेले एकूण व्याज जोडा (बचत, FD किंवा RD).

    ITR मध्ये रिपोर्ट

    तुमच्या ITR फॉर्ममध्ये "इतर स्त्रोतांकडून उत्पन्न" अंतर्गत तुमचे एकूण व्याज उत्पन्न नमूद करा. त्यानंतर संबंधित सेक्शन अंतर्गत कपात क्लेम करा.

    पुरावा सबमिट करा

    टॅक्स प्राधिकरणांद्वारे पडताळणीच्या बाबतीत तुमचे बँक स्टेटमेंट, पासबुक किंवा व्याज प्रमाणपत्र तयार ठेवा.

    वेळेवर रिटर्न फाईल करा

    तुम्ही देय तारखेपूर्वी तुमचे इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) दाखल करतानाच या कपातीचा क्लेम करू शकता.

    अचूक रेकॉर्ड राखून आणि लागू मर्यादा समजून घेऊन, तुम्ही या कपातींपैकी सर्वाधिक प्राप्त करू शकता.

    कपातीचा क्लेम करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे

    सेक्शन 80TTA 80TTB कपातीचा क्लेम करताना तुम्ही खालील कागदपत्रे तयार ठेवणे आवश्यक आहे:

    1. कमावलेले व्याज दर्शविणारे बँक पासबुक किंवा स्टेटमेंट.
    2. पोस्ट ऑफिस किंवा बँकांकडून व्याज प्रमाणपत्र.
    3. ज्येष्ठ नागरिकांसाठी वयाचा पुरावा (आधार, PAN किंवा पासपोर्ट).
    4. फॉर्म 16 किंवा सॅलरी स्लिप, लागू असल्यास.

    ही कागदपत्रे ठेवणे विसंगती टाळण्यास आणि रिटर्न सुरळीत दाखल करण्याची खात्री करण्यास मदत करते.

    जॉईंट अकाउंटमधील कपात

    जॉईंट अकाउंटच्या बाबतीत, कपात केवळ पहिल्या अकाउंट होल्डरसाठी उपलब्ध आहेत.

    1. जर दोन्ही खातेधारक पात्र असतील (उदाहरणार्थ, दोन्ही ज्येष्ठ नागरिक आहेत), तर प्रत्येक त्यांच्या व्याज उत्पन्नाच्या भागावर आधारित स्वतंत्रपणे कपातीचा क्लेम करू शकतात.

    2. जर जॉईंट होल्डरपैकी एक सीनिअर सिटीझन असेल तर ते सेक्शन 80TTB अंतर्गत लाभाचा क्लेम करू शकतात, तर पात्र असल्यास तरुण होल्डर सेक्शन 80TTA अंतर्गत क्लेम करू शकतात.

    हे टॅक्स फाईलिंग दरम्यान स्पष्टता राखताना कपातीचे योग्य वितरण सुनिश्चित करते.

    ही कपात आर्थिक कल्याणास कशी प्रोत्साहन देतात?

    सेक्शन 80TTA आणि सेक्शन 80TTB ची ओळख लोकांना अधिक बचत करण्यास प्रोत्साहित करते, ज्यामुळे वैयक्तिक फायनान्शियल स्थिरता मजबूत होते. या तरतुदी केवळ टॅक्स दायित्व कमी करण्यास मदत करत नाहीत तर जबाबदार पैसे व्यवस्थापन आणि नियमित बँकिंग सवयींना देखील प्रोत्साहन देतात.

    तसेच, हेल्थ इन्श्युरन्ससाठी सेक्शन 80D सारख्या इतर कपातीसह हे एकत्रित करून, टॅक्सपेयर्स कॉम्प्रिहेन्सिव्ह फायनान्शियल संरक्षणाचा आनंद घेऊ शकतात. उदाहरणार्थ, तुमच्या हेल्थ इन्श्युरन्स पॉलिसी साठी किंवा हेल्थ इन्श्युरन्स रिन्यूवल दरम्यान भरलेले प्रीमियम देखील कपातीसाठी पात्र आहेत, ज्यामुळे टॅक्स सेव्हिंग्स आणि वैद्यकीय सिक्युरिटी दोन्ही सुनिश्चित होतात.

    त्यामुळे, आरोग्य संबंधित कपातीसह सेक्शन 80TTA आणि 80TTB चे टॅक्स लाभ एकत्रित केल्याने व्यक्तींना अधिक सुरक्षित फायनान्शियल भविष्य तयार करण्यास मदत होते.

    सेक्शन 80TTA आणि सेक्शन 80TTB दरम्यान प्रमुख फरक

    प्रमुख फरकांचा त्वरित सारांश येथे दिला आहे:

    1. सेक्शन 80TTA नॉन-सीनिअर व्यक्तींवर लक्ष केंद्रित करते आणि ₹10,000 पर्यंत कपात ऑफर करते.
    2. सेक्शन 80TTB विशेषत: ज्येष्ठ नागरिकांसाठी लागू होते, ज्याची उच्च लिमिट ₹50,000 आहे.
    3. FDs आणि RDs चे व्याज केवळ सेक्शन 80TTB अंतर्गत कव्हर केले जाते.
    4. कोणत्याही सेक्शन अंतर्गत NRIs पात्र नाहीत.

    हे फरक समजून घेणे तुम्हाला योग्य कपात क्लेम करण्यास आणि तुमची सेव्हिंग्स ऑप्टिमाईज करण्यास मदत करू शकते.

    टॅक्स सेव्हिंग्स जास्तीत जास्त वाढविण्यासाठी टिप्स

    1. एकाधिक सेक्शन वापरा - व्यापक सेव्हिंग्ससाठी 80C, 80D, 80TTA आणि 80TTB पासून कपात एकत्रित करा.
    2. वेळेवर हेल्थ पॉलिसी रिन्यू करा - हेल्थ इन्श्युरन्स रिन्यूवलसाठी भरलेले प्रीमियम सेक्शन 80D अंतर्गत कपातीसाठी पात्र आहेत.
    3. व्याजाची कमाई ट्रॅक करा - सर्व अकाउंटमध्ये कमवलेल्या व्याजाचे स्पष्ट रेकॉर्ड राखून ठेवा.
    4. लवकर रिटर्न फाईल करा - दंड टाळा आणि वेळेवर कपात सुनिश्चित करा.

    या सोप्या पद्धतींमुळे तुम्ही कायदेशीर टॅक्स लाभ कधीही चुकवू शकत नाही.

    निष्कर्ष

    शेवटी, सेक्शन 80TTA 80TTB कपात टॅक्स सेव्हिंग आणि फायनान्शियल शिस्तीसाठी प्रभावी टूल्स म्हणून काम करतात. इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTA व्यक्ती आणि HUF ना ₹10,000 पर्यंत कपातीसह लाभ देत असताना, इन्कम टॅक्स ॲक्टचे सेक्शन 80TTB ज्येष्ठ नागरिकांना ₹50,000 पर्यंत अधिक दिलासा देते, त्यांच्या युनिक फायनान्शियल गरजा ओळखते.

    तुम्ही तुमची टॅक्स सेव्हिंग्स ऑप्टिमाईज करू इच्छित असलेली व्यक्ती असाल किंवा चांगली फायनान्शियल सिक्युरिटी शोधणारे निवृत्त असाल, या तरतुदी समजून घेणे आवश्यक आहे. सोबतच, तुम्ही बजाज जनरल इन्श्युरन्सच्या कॉम्प्रिहेन्सिव्ह हेल्थ इन्श्युरन्स पॉलिसीसह तुमचे आरोग्य आणि कुटुंबाचे भविष्य सुरक्षित केल्याची खात्री करा. हे केवळ वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीत तुमचे संरक्षण करत नाही, तर हे सेक्शन 80D अंतर्गत अतिरिक्त टॅक्स लाभ देखील ऑफर करते, जे तुमच्या एकूण फायनान्शियल प्लॅनला पूरक करते.

    आजच स्मार्ट सेव्हिंग्स आणि वेळेवर इन्श्युरन्स इन्व्हेस्टमेंट चिंता-मुक्त भविष्यासाठी मार्ग प्रशस्त करू शकतात. तुमच्या सेक्शन 80TTA 80TTB लाभांचा सर्वाधिक लाभ घ्या आणि आत्मविश्वासाने तुमचे फायनान्शियल कल्याण सुरक्षित करा.

    *प्रमाणित अटी व शर्ती लागू

    इन्श्युरन्स हा विनंतीचा विषय आहे. लाभ, अपवाद, मर्यादा, अटी व शर्तींविषयी अधिक तपशीलासाठी, कृपया सेल्स पूर्ण करण्यापूर्वी सेल्स ब्रोशर/पॉलिसी मजकूर काळजीपूर्वक वाचा.

    हेल्थ इन्श्युरन्स पॉलिसी अंतर्गत सेट केलेल्या अटी व शर्तींच्या अधीन क्लेम आहेत.

    **टॅक्स लाभ हे प्रचलित टॅक्स कायद्यांमध्ये बदलाच्या अधीन आहेत.

     

    संबंधित ब्लॉग

    स्वयं-रोजगारितांसाठी हेल्थ इन्श्युरन्स: 2026 मध्ये ते काय कव्हर करते?

    सीनिअर सिटीझन हेल्थ इन्श्युरन्स प्लॅन्सची तुलना करण्यासाठी टिप्स

    रक्त चाचणीमध्ये SGOT: अर्थ, सामान्य श्रेणी आणि महत्त्व

    ग्रुप हेल्थ इन्श्युरन्समध्ये पालकांना जोडण्याचे फायदे आणि तोटे

    डिजिटल व्हा

    बजाज जनरल ॲप डाउनलोड करा!

    godigi-bg-img