PMFBY Crop Insurance - A Quick Overview on Eligibility, Documents, Registration and Claims

कृषी हा भारतातील अनेकांसाठी आजीविकेचा प्राथमिक स्त्रोत आहे आणि अन्न हे जीवनातील सर्वात महत्त्वाच्या आवश्यकतांपैकी एक आहे. जेव्हा आपण कृषी क्षेत्राविषयी चर्चा करतो. तेव्हा सर्वाधिक अस्थिरता या क्षेत्रात असल्याचे पाहायला मिळते. हवामानाची स्थिती, पीक रोग, कीटक इ. घटक यासाठी कारणीभूत असून त्यामुळे पिकाच्या उत्पादनावर परिणाम होतो. कोणतीही अनिश्चितता आणि पिकांचे नुकसान यापासून शेतकऱ्यांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने 18 फेब्रुवारी, 2016 रोजी हाती घेतलेला महत्वाकांक्षी उपक्रम म्हणजे पंतप्रधान पीक विमा योजना (पीएमएफबीवाय).

प्रधानमंत्री पीक विमा योजना (पीएमएफबीवाय) म्हणजे काय?

The Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana is an Indian government initiative. Within the PMFBY scheme, the farmer may get his crop insured, and resolve any queries and concerns with the assistance of the web portal. The portal permits different departments of the Indian government to disseminate information about the scheme that can benefit the framer in the long run. The Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana scheme provides coverage to the Indian farmers against any financial loss that may incur under an unfortunate event. The PM Fasal Bima Yojana offers insurance coverage cover in case of loss due to a natural calamity, crop diseases, pests, unseasonal rains, and so forth. This will help the farmers to stabilize their income and ensure their continuance in farming and adopting innovative and modern agricultural practices. Moreover, it also ensures credit flow to the agriculture sector. You can easily access the PMFBY portal by visiting the portal link.

पीएमएफबीवाय योजनेची ठळक वैशिष्ट्ये

The prime motto of the PMFBY scheme is One Nation, One Crop, One Premium. The Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana aims to provide crop insurance at a cost-effective premium to all Indian framers. Let us have a look at the key highlights of the PMFBY scheme:

1. अधिसूचित पिकांसाठी पीएमएफबीवाय योजनेत कर्जदार शेतकऱ्यांना क्रॉप लोन/केसीसी अकाउंट प्राप्त करणे अनिवार्य आहे.
2. शेतकऱ्याद्वारे देय जास्तीत जास्त प्रीमियम खरीप पीक आणि तेलबिया पिकांसाठी 2% असेल. रबी पीक आणि तेलबिया पिकासाठी ते 1.5% असेल आणि वार्षिक व्यावसायिक किंवा बागकाम पिकांसाठी ते 5% असेल.
3. शेतकऱ्याद्वारे देय प्रीमियम आणि इन्श्युरन्स रेट शुल्क यामधील फरक केंद्र आणि राज्य दोन्ही द्वारे समप्रमाणात सामायिक केला जातो.
4. The scheme is implemented on an Area Approach basis. Within it, the insurance unit will be village/village panchayat level for major crops. For other crops, it may be a unit of size above the village or village panchayat.
5. The assessment of loss for crop losses due to any non-preventable natural perils will be on the premise of the Area Approach .
6. तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे मोठ्या प्रमाणात सुलभता निर्माण झाली आहे. पीक कापणी तारीख कॅप्चर/अपलोड करण्यासाठी स्मार्टफोनचा वापर केला जाईल. शेतकऱ्यांना क्लेम पेमेंटमधील विलंब कमी करण्यास हे सक्षम करेल. पीक कापणीचे प्रात्यक्षिक प्रयोग कमी करण्यासाठी रिमोट सेन्सिंगचा वापर केला जातो.
7. एनएआयएस / एमएनएआयएस साठी पीएमएफबीवाय ही रिप्लेसमेंट योजना आहे. त्यामुळे, योजनेच्या अंमलबजावणीमध्ये समाविष्ट असलेल्या सर्व सर्व्हिस साठी सर्व्हिस टॅक्स दायित्वातून सूट दिली जाते.

टीप: तपशीलवार माहितीसाठी, कृपया पीएमएफबीवाय वेब पोर्टलला भेट द्या.

पीएमएफबीवाय साठी आवश्यक महत्त्वाचे डॉक्युमेंट्स

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेसाठी आवश्यक असलेल्या सर्व डॉक्युमेंट्सची माहिती याठिकाणी दिली आहे:

1. शेतकऱ्याचा पासपोर्ट आकाराचा फोटो
2. शेतकऱ्यांसाठी ओळख पुरावा (आधार कार्ड, पॅन कार्ड, मतदान ओळखपत्र, वाहन परवाना किंवा पासपोर्ट)
3. शेतकऱ्याच्या ॲड्रेसचा पुरावा (आधार कार्ड, मतदान ओळखपत्र, वाहन परवाना किंवा पासपोर्ट)
4. If the field is owned by the farmer, the Khasra paper and account number need to be kept together
5. जर क्षेत्रात पेरणी केली असल्यास त्यासाठी पुरावा सादर करणे आवश्यक आहे
6. पुरावा म्हणून शेतकऱ्यांना प्रधान, सरपंच, गोवन प्रधान, पटवारी इ. सारख्या व्यक्तींकडून लिखित पत्र प्राप्त करायला हवे.

पीएमएफबीवाय पोर्टलवर स्वयं-रजिस्ट्रेशन पूर्ण करण्याच्या स्टेप्स

भारत सरकारने सर्व भारतीय शेतकऱ्यांना पीएम पीक विमा योजनेसाठी स्वत: रजिस्ट्रेशन करण्याची सुविधा प्रदान केली आहे. शेतकरी पीएमएफबीवाय ऑनलाईन रजिस्ट्रेशन सह नेमके यशस्वीरित्या कसे पुढे सुरू ठेऊ शकता ते याप्रमाणे आहे:

1. Visit the PMFBY portal.
2. The user next needs to click on the Register tab to register themselves.
3. आवश्यकतेनुसार वैयक्तिक आणि अधिकृत माहिती टाईप करा.
4. युजरला आधार नंबर (ऑटोमॅटिकरित्या व्हेरिफाईड) आणि मोबाईल नंबर (ओटीपी व्हेरिफिकेशन) व्हेरिफाय करणे आवश्यक आहे.
5. एकदा रजिस्ट्रेशनला मंजुरी मिळाल्यानंतर यूजरला मंजुरी/नकार एसएमएस किंवा ईमेलद्वारे सूचित केला जातो.

तसेच वाचा: हवामान आधारित पीक इन्श्युरन्स स्कीमबद्दल जाणून घ्या

पीएमएफबीवाय क्रॉप इन्श्युरन्सची क्लेम प्रोसेस

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेसाठी क्लेम प्रोसेस सोपी आणि त्रासमुक्त आहे. पीएमएफबीवाय योजनेच्या क्लेम प्रोसेसमध्ये समाविष्ट असलेल्या सर्वसाधारण स्टेप्सची थोडक्यात माहिती याठिकाणी:

1. सर्वप्रथम इन्श्युअर्ड शेतकऱ्याने आपत्तीच्या 72 तासांच्या आत नुकसानाचा तपशील इन्श्युरन्स कंपनी/संबंधित बँक/स्थानिक कृषी विभाग किंवा जिल्हा अधिकाऱ्यांना कळवावा.
2. माहितीमध्ये इन्श्युअर्ड शेतकऱ्याचे तपशील जसे की नाव, सर्व्हे नंबरनुसार इन्श्युअर्ड पीक आणि प्रभावित झालेल्या पिकाचे क्षेत्र यांचा समावेश असणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्याचा एनसीआयपी नुसार ॲप्लिकेशन नंबर, मोबाईल नंबर, केवायसी अकाउंट नंबर (लोन घेतलेल्या शेतकऱ्याच्या बाबत), किंवा सेव्हिंग अकाउंट नंबर (क्रॉप इन्श्युरन्स वेळी घोषित केल्याप्रमाणे लोन न घेतलेले शेतकरी) यासारखे तपशील ओळख आणि व्हेरिफिकेशन उद्दिष्टासाठी आवश्यक असतील.
3. प्रीमियम पेमेंट व्हेरिफिकेशन पोर्टलवरून केले जाते. आवश्यक असल्यास ते बँकद्वारे व्हेरिफाईड केले जाऊ शकते. बँक अशी कोणतीही पावती प्राप्त झाल्यानंतर पुढील 48 तासांच्या आत पेमेंट व्हेरिफिकेशन प्रदान करते.
4. The mobile application-based Crop Insurance App is used for reporting an incidence of post-harvest providing details of longitude/latitude and pictures.
5. व्हेरिफिकेशन पूर्ण झाल्यानंतर, इन्श्युअर्ड शेतकऱ्याच्या बँक अकाउंटमध्ये क्लेमचे लाभ इलेक्ट्रॉनिकरित्या प्रदान केले जातात.

सारांश

कृषी क्षेत्राला चालना देण्यासाठी प्रधानमंत्री पीक विमा योजना ही भारत सरकारची महत्वाकांक्षी योजना आहे. क्रॉप इन्श्युरन्स हे एक महत्त्वाचे साधन आहे. याद्वारे अनपेक्षित नुकसानीचे सर्व बाजूंनी कव्हर प्रदान केले जाते. लक्षात ठेवा, पीएमएफबीवाय योजना आर्थिक तणावाची स्थिती निर्माण करणाऱ्या कोणत्याही अनिश्चिततेच्या सापेक्ष तुम्हाला सक्षम करेल.

*प्रमाणित अटी लागू

इन्श्युरन्स हा विनंतीचा विषय आहे. लाभ, अपवाद, मर्यादा, अटी व शर्तींविषयी अधिक तपशीलासाठी, कृपया सेल्स पूर्ण करण्यापूर्वी सेल्स ब्रोशर/पॉलिसी मजकूर काळजीपूर्वक वाचा.